احادیث تربیتی

چگونه به اشتباهات دیگران تذکر دهیم؟

گاهی فرزندان ما دچار اشتباهاتی می‌شوند که نیاز است به آن‌ها تذکر داده شود تا کارشان را تکرار نکنند اما اگر در سرزنش و ملامت افراط شود و این کار چندین بار صورت گیرد، اثر عکس دارد؛ فرد از سر لجاجت کارش را تکرار می‌کند تا سرزنش‌کننده را ناراحت کند. در احادیث زیر به این مسأله اشاره شده که کیفیت این تذکر باید به چه نحو باشد؛ با تلویح و اشاره‌ وار یا با صراحت و آشکارا؟

حضرت علی(ع) می‌فرمایند:

ـ «عُقُوبَةُ الْعُقَلَاءِ التَّلْوِيحُ‏، عُقُوبَةُ الْجُهَلَاءِ التَّصْرِيحُ»

مجازات افراد عاقل، با تلویح است؛ مجازات افراد نادان، با تصریح است. عيون‌الحكم‌ والمواعظ، ص۳۳۹

همچنین از ایشان نقل شده است:

ـ »تَلْوِيحُ‏ زَلَّةِ الْعَاقِلِ‏ لَهُ أَمَضُّ مِنْ عِتَابِهِ«

اشاره تلویحی به لغزش فرد عاقل، برای او دردناک‌ تر است از عِتاب کردنش. عيون‌الحكم‌والمواعظ، ص۲۰۱

تلویح؛ یعنی اشاره از دور و بیان غیرمستقیم؛ مثل نوری که لحظه‌ای از دور به کسی نشان داده می‌شود.

تصریح؛ یعنی بیان کاملاً آشکار؛ مثل نور خورشید که کاملاً آشکار و قابل رؤیت است.

عتاب؛ یعنی سرزنش و نکوهشی که همراه با تندی و عصبانیت باشد.

بنابراین نوع تذکر به افراد، با توجه به سطح فهم و درک آن‌ها متفاوت است؛ فردی که عاقل و اهل تشخیص است، نیاز نیست به‌صورت مستقیم به او تذکر داد، بلکه تذکر مستقیم برای چنین شخصی دردناک و شکننده است، اما فردی که نادان است و قدرت تشخیصش کم است، با اشاره غیرمستقیم متوجه اشتباهش نمی‌شود و تذکر اثری بر او ندارد. به چنین شخصی باید به صورت واضح و صریح تذکر داده شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن
قالب وردپرس