سبک تربیت

عدم احساس پناهگاه، نقطه شروع فساد

مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی

اصل در تربیت کودک، حاکم بودن «عقل» بر «نفس» است. از این جهت مسیر «تنبیه» باید به سمتی رود که از «شدت» آن در مراتب بعد کاسته شود؛ اما به‌عکس وقتی که هرچه می‌کنید فرزند بدتر می‌شود، خود شما تعبیر می‌کنید که بچه «فاسد» شده است! یعنی «حکومت نفس» بر «عقل» را تعبیر به فساد می‌کنید.

در دارالتأدیب‌ها می‌بینید گاهی بچه در شانزده سالگی فاسد شده است. وقتی شما این بچه‌ها را نصیحت می‌کنید، می‌بینید در  حالت التفاط نیستند. گوش می‌کنند ولی می‌خندند؛ یک ساعت که از بدی‌های جیب‌بری صحبت می‌کنید، خودشان اعلام می‌کنند که جیب شما را در همین یک ساعت زده‌اند و این کار را هنر می‌دانند!

این وضعیت چه حالتی است؟ انسانی که «فساد» برای او حالت «جدی» پیدا کرده و دست انداختن برایش اصل شده و به در و دیوار بدبین و بی‌اطمینان است، کسی که می‌خواهد برای او صحبت کند، می‌گوید: «این نصیحت کننده پول گرفته تا برای ما حرف بزند!» و به شرایطی که برای او بوجود آمده ایمان ندارد. از این جهت نقطه شروعی برای اوپیدا نمی‌کنید.

باید نقطه شروع فسادش را پیدا کنید که از کجا فاسد شده است؟ نقطه شروع فساد در جامعه «عدم احساس پناهگاه» است. وقتی به کسی در جامعه‌ای تعدی شد و فریادرسی نداشت و به هر جا رو کرد کسی به او پناه نداد، این مشکل در جامعه پدید می‌آید؛ چون به او اعتماد نکردند، او هم اعتماد نمی‌کند و چون او را نپذیرفتند، حرف کسی را نمی‌پذیرد. بچه‌های ولگرد بعد از یک ضربه عظیم و هولناکی که در زندگی خورده‌اند در این خط افتاده‌اند. تنبیه‌های شدید و بی‌موقع این خطرات را در جامعه ایجاد می‌کند؛ حتی یک خشونت حساب نشده، طغیان و آشوب ایجاد می‌کند.

«پدر» که یک نوع مربی است، برای خودش کسر شأن می‌بیند که دوبار «تذکر» دهد. این کار را برای پرستیژ خودش اهانت می‌داند. خودش را یک فرد قهرمان و ارزنده تلقی می‌کند. نفس پدر، این‌چنین وانمود می‌کند که «تو از تربیت یک بچه هم عاجزی و حتی این بچه هم از تو نمی‌ترسد!». بچه هم که پناه دیگری جز پدر ندارد، در اختیار او و خشونت پدر قرار می‌گیرد. خشونت در این حالت فاجعه است، از یک سو پدر کنترل ندارد و تحریک شده است که این بچه با من یکی به دو می‌کند و بچه هم هیچ پناه دیگری ندارد و عاطفه‌ها بریده می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن
قالب وردپرس