روزنگار تربیت

درس‌های از جنس بهار و طبیعت‌

به‌مناسبت ایام نوروز

با فرا رسیدن نوروز و زنده شدن طبیعت، گویا زندگی انسان ها نیز تکان خورده، آن‌ها نیز به جنب و جوشی تازه درمی‌آیند. از دیرباز، فراغت ایرانی‌ها در ایّام نوروز، با مسافرت و گردش، عجین شده است. هم آغوش شدن با طبیعتِ زنده بهاری، حاوی نکات و دقّت‌هایی است که قسمتی از آن‌ها را می‌توان از آیات قرآن و کلام اهل‌بیت(ع) به‌دست آورد. در این نوشتار، قدم به قدم در دل طبیعت، با کلامی از آسمان و آسمانیان کوله بار سفر می‌بندیم:

تجربه‌ای از جنس معاد

از مهم‌ترین ویژگی‌های مورد تأکید بهار از نگاه قرآن،  توجّه به بُعد زنده کردن دوباره طبیعت توسّط خداوند است. داستانی که هرسال تکرار می‌شود(بهار)، بارها از سوی قرآن کریم به‌عنوان یکی از دلایل محکم امکان وقوع معاد و زنده شدن دوباره انسان‌ها بیان شده است. در قرآن کریم می‌خوانیم:

وَ تَرَى الْأَرْضَ هامِدَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَیْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهیجٍ * ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّهُ یُحْیِ الْمَوْتى‏ وَ أَنَّهُ عَلى‏ كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدیرٌ؛ و زمین را خشكیده مى‏بینى و چون آب بر آن فرود آوریم به جنبش درمى‌آید و نموّ می‌کند و از هر نوع نیكو مى‏رویاند. این بدان سبب است كه خدا خود حقّ است، و اوست كه مردگان را زنده مى‏كند و اوست كه بر هر چیزى تواناست. (۱)

سفرهای قرآنی

فارغ از شگفتی‌های درس‌آموز طبیعت، نوروز بستری برای استفاده از قابلیّت “سفر کردن”، مهیّا ساخته است. قرآن، همه انسان‌ها را به سیر و سفر ترغیب می‌کند و می‌فرماید: قُلْ سیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانْظُرُوا؛ بگو: «در زمین بگردید و بنگرید…»(۲)

یک نمونه از سفرهای تشریح شده در قرآن که درس‌های فراوانی در دل آن نهفته است، داستان سفر حضرت موسی و حضرت خضر (علیهما السلام) است. در این داستان، حضرت موسی به سفری می‌رود که همراه با عجایب درس‌آموزی است و ضمن آن، صبر و دانش خود را نیز محک جدّی می‌زند و تجارب گران‌قیمتی به‌دست می‌آورد. بنابراین، مسافرت فرصتی است برای شناخت و اندیشه در احوالات خود و دیگران .

کوله‌بار سفر

در دین اسلام به‌خصوص در روایات اهل‌بیت(ع) نکات فراوانی در مورد آداب، ظرافت‌ها، احکام و درس‌های سفر بیان شده است. مسافرت، همیشه سختی‌هایی دارد. مهم‌ترین اصل برای سفر، آمادگی و برنامه‌ریزی دقیق است. این‌همه برنامه‌ریزی و دقّت، برای این است که با مشکلات ناخواسته در مسافرت برخورد نکنیم و بتوانیم بیشترین فایده را از سفر ببریم. حال، سؤال این است که چه فوایدی در مسافرت کردن وجود دارد که برای به دست آوردن آن‌ها باید سختی راه را تحمّل کرد؟ امام علی(ع) در مورد فواید مسافرت می‌فرمایند:

تَغَرَّبْ عَنِ الْأَوْطَانِ فِی طَلَبِ الْعُلَى وَ سَافِرْ فَفِی الْأَسْفَارِ خَمْسُ فَوَائِدَ تَفَرُّجُ هَمٍّ وَ اكْتِسَابُ مَعِیشَةٍ وَ عِلْمٌ وَ آدَابٌ وَ صُحْبَةُ مَاجِد؛ براى كسب بلندمرتبگى از وطن خود دور شو و سفر كن كه در مسافرت پنج فایده است: برطرف شدن اندوه، به دست آوردن روزى و دانش و آداب زندگى، و هم‏نشینى با بزرگواران. (۳)

سخن پایانی

نوروز، فرصتی دوباره برای نگاه کردن و دقّت در اطراف خود و فراگرفتن درس زندگی است. طبیعت، دید و بازدید، مسافرت و حال و هوای بهاری، همگی معلّمانی هستند که دست ما را گرفته و راه رفتن یاد می‌دهند.

 

منابع

۱ـ سوره حج، آیات ۵ و ۶

۲ـ سوره عنکبوت، آیه ۲۰

۳ـ مستدرك الوسائل و مستنبط المسایل ج ۸، ص ۱۱۵

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن
قالب وردپرس