روزنگار تربیت

تربیت در سیره فاطمی

به‌مناسبت شهادت حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها)

طبق «روایت ۷۵ روز»، ۳۰دی ۱۳۹۷ مصادف با شهادت حضرت زهرا(س) است. زندگی آن حضرت هرچند کوتاه اما دریایی از معرفت را برای رهروانش به یادگار گذاشته است. به همین مناسبت سعی کردیم قطره‌ای از فضائل آن حضرت در  امر تعلیم و تربیت را برشماریم:

تأثیر شخصیت معنوی مادر بر کودک

مجموعه خصلت‌های روحی و روانی مادر، عاملی مؤثر در تکوین شخصیت کودک است. طینت پاک مادر بر وجود فرزندان چنان اثر می‌گذارد که زمینه الهی شدن آن‌ها را فراهم می‌سازد. چنان که در زیارت حضرت سیدالشهدا(ع) می خوانیم: «اشهد انک نورا فی الاصلاب الشامخه و الارحام المطهره لم تنجسک الجاهلیه بانجاسها.»

«شهادت می دهم که نوری بودی در صلب مردان بزرگ و در رحم زنانی پاک که هرگز آلوده به ناپاکی های جاهلیت نگردید.»

بنابراین، هر مادری که می‌خواهد فرزندانی باایمان و خداشناس داشته باشد، شایسته است که در ابتدا بر ایمان و تقوای خود بیفزاید تا بتواند فرزندانی پاک و خداپرست را پرورش دهد.

تأثیر نام نیکو بر شخصیت فرزند

اولین چیزی که در فهم لطیف و حساس کودک راه پیدا می کند، نام و شهرت اوست و اینکه نامش حامل چه بار معنایی است، تأثیر زیادی بر روح و روان او دارد. حضرت زهرا(ع) با هم فکری و هم‌یاری پیامبر(ص) زیباترین نام ها را برای فرزندانش انتخاب کرد و حقی که بر عهده داشت را به بهترین شکل ممکن ادا کرد تا زمینه‌ای برای پرورش هر چه بهتر فرزندانش به وجود آید.

رفتار و اخلاق عملی

حضرت زهرا(ع) با عمل کردن به آنچه می‌فرمود، فرزندانش را با اخلاق و رفتار اسلامی آشنا می‌ساخت؛ امام حسن(ع) می فرمایند:

مادرم، فاطمه(ع) را دیدم که شب جمعه در محرابش به عبادت ایستاده بود و پیوسته در رکوع و سجود بود تا اینکه سپیده صبح شد، از او شنیدم که برای مردان و زنان مؤمن دعا می کرد و نام‌شان را بر زبان جاری می‌ساخت و بر ای‌شان بسیار دعا می‌کرد، اما برای خودش اصلا دعا نمی‌کرد، به او گفتم: ای مادر! چرا همان‌گونه که برای دیگران دعا می‌کنی، برای خود دعا نمی‌کنی، فرمودند: «یا بنیّ! الجّار ثم الدّار»؛ ای پسرم! نخست باید همسایگان را دریافت، آن گاه به خانه پرداخت.

پرورش شخصیت توحیدی

از مسائلی که بزرگ بانوی اسلام در تربیت کودکانش بر آن تأکید می‌ورزیدند، توجه به روحیه عبادت و حس خداپرستی در فرزندانش بود. حضرت زهرا(س) روحیه بندگی را از کودکی به فرزندانش می‌آموخت و آن‌ها را در حد طاقت‌شان با عبادت آشنا می‌ساخت.

حضرت در روز ۲۲ ماه مبارک رمضان بچه‌ها را می‌خوابانید تا کاملاً استراحت کنند و زمینه مطلوب‌تری از نظر جسمی و روحی برای شب زنده‌داری شب ۲۳ داشته باشند. ایشان به حدی در این کار جدی بودند که نمی‌گذاشتند احدی از اهل خانه خوابش ببرد و می‌فرمودند: «محروم است کسی که از برکات شب قدر محروم بماند.

پرورش روحیه ایثار

مقدم داشتن دیگران بر خود، اصلی انسانی است که هر کسی نمی‌تواند دارنده آن باشد. حضرت زهرا(ع) فرزندانش را با چنین روحیه‌ای پرورش می‌داد؛ آن‌جا که پس از یک روز گرسنگی، وقت افطار، در به صدا در می‌آید و گرسنه بی‌سرپرستی درخواست غذا می‌کند، پس از آنکه حضرت علی و فاطمه(ع) طعام‌شان را که قرص نانی بود تقدیم آن فقیر می‌کنند، فرزندان نیز قرص نان خود را به فقیر می‌دهند و این عمل تا سه شب تکرار می‌شود!

بازی با کودکان، روش مؤثر در تربیت

بازی، شیوه ای است که تأثیرات مثبت و گوناگونی را بر روحیه فرزند به جای می گذارد، خلاقیت او را شکوفا و عواطف کودکانه او را از محبت سیراب می‌سازد. حضرت فاطمه(ع) از همان دوران کودکی با فرزندانش هم بازی می‌شد و به این نکته توجه داشت که در بازی، نوع الفاظ و حرکات مادر سرمشق کودک قرار می گیرد.

نقل شده است حضرت با امام حسن مجتبی(ع) بازی می‌کرد و او را بالا می‌انداخت و می‌فرمود: «پسرم حسن، مانند پدرت باش، ریسمان ظلم را از حق بر کن، خدایی را بپرست که صاحب نعمت‌های متعدد است و هیچ‌گاه با صاحبان ظلم و تعدی، دوستی مکن.»

1 نظر در “تربیت در سیره فاطمی”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن
قالب وردپرس