روزنگار تربیت

عشق به کتاب‌خوانی را در بچه‌ها نهادینه کنیم

به‌مناسبت روز کتاب، کتاب‌خوانی و کتاب‌دار

۲۴ آبان‌ماه در تقویم به روز کتاب، کتاب‌خوانی و کتاب‌دار معروف است. فرهنگ کتاب‌خوانی بسیار می‌تواند در تربیت کودک و نوجوان اثرگذار باشد، زیرا عشق به مطالعه دروازه دنیای یادگیری، فرهنگ و اندیشه را به روی نوجوانان می‌گشاید. در ایجاد این عشق و تعمیق و تبدیل آن به نیاز معنوی کودک و نوجوان، خانواده، گروه هم‌سالان، مربیان و کتاب‌داران نقش مهمی دارند.

در کشور ما به ‌ویژه در سال های پایانی دبیرستان، مطالعه غیردرسی و  تشویق دانش‌‌آموزان به مطالعهِ  آزاد، اغلب با مقاومت خانواده روبه‌‌رو می‌شود. به نظر آن ها فرزندان باید روی خواندن درس‌ها تمرکز کنند، در ساعات فراغت تست بزنند و برای کنکور آماده شوند و مطالعه آزاد مانع موفقیت فرزندان‌شان می‌شود. فشار درس‌ها و اضطراب کنکور هم به حدی است که خود دانش‌آموزان نیز گرایشی به مطالعه نشان نمی‌دهند و تنها کسانی به مطالعه  غیردرسی ادامه می‌دهند که از کودکی عادت به کتاب‌خوانی داشته‌اند. با توجه به این مشکلات، شیوه‌های علاقه‌مند کردن نوجوانان به مطالعه و راه‌کارهای عملی در این زمینه را برای مربیان و والدین بیان می‌کنیم:

رهنمودهایی برای مربیان و پدر و مادرها

۱ـ اگر می‌خواهید فرزندتان به خواندن عشق بورزد و کتاب را در حالی کنار بگذارد که تحت تأثیر آن قرار گرفته و تغییر کرده است، باید خودتان الگوی رفتاری فرزندان‌تان باشید. آن‌ها باید ببیند که شما از هر فرصتی برای مطالعه استفاده می‌کنید و از این کار لذت می‌برید.

۲ـ اطلاعاتی را که از مطالعهِ کتاب به دست می‌آورید با دیگران تقسیم کنید. با  طرح پرسش‌های هوشمندانه و جدی و گفت‌وگو با فرزندتان درباره کتابی که خوانده‌اید و نظرخواهی از او، نوجوان، درگیری شما با متن را درک  می‌کند و می‌آموزد که علاوه بر سرگرمی، برای به‌دست آوردن اطلاعات  نیز باید مطالعه کند.

۳ـ درباره کتاب‌های مورد علاقه خود در نوجوانی با فرزندان‌تان حرف بزنید. آن‌ها در این سن دوست دارند از احساسات شما در آن زمان آگاهی پیداکنند. سعی کنید صمیمانه درک کنند شما هم زمانی نوجوان بوده‌اید و علاقه‌های‌تان هم در حد سن خودتان بوده است و حالا  آن ها را به یاد دارید. این کار درهای ارتباط وگفت‌وگو در زمینه کتاب و کتاب‌خوانی را  میان شما و فرزندان‌تان می‌گشاید.

۴ـ برای نشان دادن سودمندی مطالعه، نمونه‌های عملی ارائه دهید. اگر غذای خوشمزه‌ای پخته‌اید، بگویید که از فلان کتاب دستور پختش را برداشته‌اید، یا الگوی کاردستی‌تان را از یک کتاب یا نشریه درآورده‌اید و یا برای تعمیر بعضی از وسایل ، اگر کتابی با این موضوع در کتابخانه دارید ، با کمک فرزندتان از آن  برای تعمیر وسیله مورد نظر استفاده کنید!

۵ـ با نوجوان‌تان یا اگر امکان دارد همه افراد خانواده به کتابخانه بروید. قفسه‌ای را در خانه معین کنید که کتاب‌های امانت گرفته شده را در آن‌جا بگذارید. این کار، به جز کمک به حفظ کتاب‌های امانت گرفته شده، سبب می‌شود نوجوان شما به کتاب‌هایی هم که شما یا همسرتان یا خواهر و برادرش امانت گرفته‌اند، نگاهی بیندازد.

۶ـ رفتن به کتاب‌فروشی، بازدید از نمایشگاه‌های کتاب و… را در برنامه‌های جمعی خانواده بگذارید.

۷ـ برای خانواده دفتر یادگاری درست کنید. این دفتر بخشی از تاریخ خانوادگی است. خاطرات‌تان را از کودکیِ هر یک از فرزندان‌تان بنویسید. خواندن این مطالب برای نوجوانان بسیار جذاب است و مطالعه را برای آن‌ها لذت‌بخش می‌کند.

۸ـ با اعضای خانواده به گردش‌های دسته‌جمعی در طبیعت، دیدن موزه‌ها، نمایشگاه‌ها و بناهای تاریخی بروید و از این راه افق دید خود و نوجوانان‌تان را گسترش دهید.

۹ـ لذت خود را از خواندن جمله‌های زیبا و پُرمعنا نشان دهید و این جمله‌ها را تکرار کنید. اگر  فرزندتان در باره این جمله‌های کتاب از شما  بپرسد، صحنه‌های آن را اجرا کنید. برای نمونه نقش روباه یا شازده کوچولو را بازی کنید! اگر نوجوان لذت خواندن را حس کند، بدون شک به مطالعه روی می آورد.

۱۰ـ میان ادبیات و مناسبت‌های ملی و مذهبی رابطه برقرار کنید و به‌خاطر این مناسبت‌ها ، کتاب‌هایی را به بچه‌ها معرفی کنید، تجربه نشان داده که نوجوانان به خواندن این کتاب‌ها علاقه نشان می‌دهند.

۱۱ـ کتاب‌هایی را که فرزندتان می‌خواند، بخوانید و با او درباره آن ها گفت‌وگو کنید. نوجوانان دوست دارند ‌نظرهای خود را بیان کنند. نظرات‌شان را بشنوید و در صحبت‌های خود میان داستان‌ها و زندگی واقعی ارتباط برقرار کنید تا نوجوان بتواند با شخصیت‌ها همانندسازی کند.

۱۲ـ از تلویزیون، رایانه، تلفن همراه و … به شکل متعادل استفاده کنید تا خانه محیط مناسبی برای مطالعه  باشد.

۱۳ـ و مهم‌تراز همه، کتاب را برای بچه‌ها دسترس‌پذیر کنید. مواد خواندنی مناسب نوجوانان را در کتابخانه خانگی جمع کنید. داشتن یک کتابخانه در منزل چندان مشکل نیست. هرجا می‌روید، همراه خودتان کتاب ببرید (مسافرت، مطب پزشک و…) و به دوستان و نزدیکان، کتاب هدیه بدهید. بگذارید فرزند شما متوجه شود که خرید کتاب در سبد خرید خانواده جای خود را دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن
قالب وردپرس