تربیت در تشکل

صرفا جهت تدبر؛ ضرورت آسیب‌شناسی فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی

استاد هادی زاده

با وجود تلاش‌­هایی که همه ما از سر دغدغه و با توجه به درک‌مان از مشکلات جامعه کرده­‌ایم، اگر مروری گذرا بر گذشته خود و فعالیت­‌های فرهنگيِ انجام شده داشته باشیم، با تجربه‌هاي تلخي از جنس شكست نیز روبه‌­رو خواهیم شد!

چه بسیار نوجوانانی که برای شرکت در آموزش­‌های ما جذب شدند و برای‌شان برنامه­‌هایی برگزار شد، اما اندکی بعد در کمال ناباوری دیدیم که با وجود همه اين تلاش‌ها در جاي ديگري هستند و از راه خارج شده­‌اند!

ضرورت تأمل در فعالیت‌های فرهنگی گذشته

اگر تا کنون تأملی در گذشته خود و فعالیت­‌های فرهنگی کشور نداشته­‌ایم، خوب است دست­‌کم اين سی و چند ساله گذشته پس از انقلاب را، هم در عرصه كارهای فرهنگي انجام شده توسط دولت ـ از آموزش و پرورش گرفته تا دانشگاه­‌ها ـ و هم در عرصه فعالیت­‌های فرهنگي غیردولتی و مردمی، از نظر بگذرانیم.

باید بررسی کنیم و ببینیم آیا به اندازه كارهایي كه در طول این سال­‌ها انجام شده خروجي داشته‌ايم يا اینکه بهره­‌های‌مان به اندازه تلاش­‌ها و زحمت­‌ها نبوده است؟ آیا دست­‌کم نوجوانان و جوانان خوبي كه به گمان خودمان خوب هم تربيت شده بودند، هنگامی که در شرايط و محیط­‌های دیگر قرارگرفتند، پايدار ماندند یا اینکه به سرعت تغییر کردند و رنگ باختند؟

همه ما در کوله­‌بار تجربه فعالیت­‌های فرهنگی­‌مان، خاطره نوجوانان و جوانانی را داريم كه یا از راه خارج شده‌­اند و یا اگر هم از راه خارج نشده­‌اند، دچار سردرگمي و حیرت شده‌­اند. همان‌هايي كه روزی آمدند و با ما همراه شدند و آموزش‌هاي ما را گذراندند، زمانی که بحران­‌های اجتماعی ، عقيدتي و سياسي پیش آمد، دچار سردرگمي و گرفتار آسيب­‌ها شدند.

یک اشتباه فراگیر

البته، این ناکامی ها نباید سبب ناامیدی شود. رویارویی با تجربه‌های تلخ در گذر زمان سبب شده است برخي از كساني كه در عرصه فرهنگی بسيار فعال بوده‌­اند کم­‌کم به اين نتیجه برسند كه اين تلاش‌ها بي‌ثمر است و تأثيري ندارد و حالا که اوضاع چنین است بهتر است بيكار بنشينیم و دست از فعاليت برداریم!

استدلال این گروه این است که ما در شرایطی قرار داریم که هیچ كاري نمي‌توان انجام داد و هر اندازه هم تلاش كنيم و هرقدر هم هنرمند باشیم، تنها می­توانیم کودکان و نوجوانان را تا سنی که در كلاس و مدرسه با ما ارتباط دارند حفظ کنیم و بلافاصله پس از خروج آن‌ها از این فضا، بیشترشان دچار تحوّل می­‌شوند و تغيير مي­‌کنند. بنابراین چه دلیلی وجود دارد که ما خودمان را به زحمت بیندازیم و فعالیت فرهنگی کنیم؟ هرگز نباید مسئولیت خود را نسبت به تربیت نسل های آینده فراموش کرد.

افراط و تفریط در اهداف

یکی از آفت هایی که در آسیب شناسی فعالیت هایمان باید نسبت به آن حساس بود، افراط و تفریط در تعیین اهداف تربیتی است. گاهي برای مخاطب نوجوان و جوانی که با ما در ارتباط بوده است قلّه‌هایی را به عنوان هدف در نظر گرفته‌ايم و تلاش کرده‌­ایم او را به اين قله‌ها برسانيم؛ قله‌هايي كه در برخی موارد حتی خودمان هم به آن نرسيده‌ بودیم. در مقابل نیز گاهی مقاصد ناچیز و پیش پا افتاده‌­ای را به عنوان اهداف تربیتی خود در نظر گرفته­‌ایم كه به محض رسیدن به آن‌ها با يك حساب سرانگشتي خود را در مسیر هدایت انسان­‌ها از پيامبر خدا هم جلوتر دانسته‌­ایم؛ چراکه در محاسبات خود این­گونه پنداشته­‌ایم که ایشان در طول بيست و سه سال پیامبری خود نتوانستند اين همه جوان تربيت كنند، اما ما توانسته‌­ایم!

1 نظر در “صرفا جهت تدبر؛ ضرورت آسیب‌شناسی فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی”

  1. خیلی مفید بود ولی مباحث چرا اینقدر فشرده و اجمالی است؟ هنوز جای باز شدن داره مسائلی که استاد مطرح کردن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن
قالب وردپرس