سبک تربیت

عناصر اثرگذار در تعیین و اولویت‌بندی اهداف تربیتی

استاد هادی‌زاده

پس از درک ضرورت و جایگاه هدف­‌گذاری در فعالیت­‌های تربیتی نوبت به این پرسش می‌­رسد که با چه معیارها و ملاک­‌هایی می‌­توان اهداف را تعیین و آن‌ها را اولویت‌­بندی کرد؟ پاسخ این است که سه عنصر اساسی در تعیین اهداف و اولویت­‌بندی آن‌ها اثرگذار است:

 الف) امکانات، تعیین‌­کننده اهداف غایی و اهداف عملیاتی

برای تعیین و اولویت‌­بندی اهداف باید دو گروه امکانات را مد نظر قرار داد. نخستین بخش این امکانات، ظرفیت‌­ها و توانمندی‌های انسان است. برای نمونه اگر بخواهیم یک گل پرورش دهیم، هدفی که برای آن درنظر گرفته می‌­شود بستگی به ظرفیت‌­ها ، توانمندی­‌ها و استعدادهای آن گل دارد.

در کنار ظرفیت‌ها و توانمندی­‌های موضوع تربیت، وسایل، ابزارها و مقدماتی که برای رسیدن به هدف برای ما فراهم است نیز باید در نظر گرفته شوند. برای مثال اگر بخواهیم در یک کانون فرهنگی فعالیت کنیم، مربی­‌ها، نیروهای اجرایی، ابزارهای آموزشی، مکان و بودجه‌­ای که در اختیار داریم جزء امکانات ما به حساب می­‌آیند.

ب) نیازهای موضوع تربیت، تعیین­‌کننده اهداف میانی

دومین معیار تعیین اهداف تربیتی نیازهای انسان است. نیازهای متربی از ترکیب وضعیت موجود او با وضعیت مطلوب و قله‌ای که باید به آن برسد به دست می­‌آید. برای نمونه اگر بخواهیم انسان را تربیت کنیم و بدانیم که انسان توانمندی‌­های مشخصی دارد و بر همین اساس، یک هدف غایی مشخص را قلّه او بدانیم، قطعاً این متربی در مسیر رسیدن به آن قله نیازهایی دارد؛ مثلاً چیزهایی را باید بداند، مهارت‌هایی را باید به دست آورد، تجربه­‌هایی باید داشته باشد و فرصت­‌هایی برای بروز بعضی از رفتارها برایش فراهم شود. این موارد در حقیقت همان نیازهای انسان در مسیر رشد و صعود به قله انسانیت هستند و در تعیین اهداف تربیتی انسان نقش ایفا می‌­کنند.

ج) شرایط، تعیین کننده اولویت اهداف میانی

عنصر اثرگذار دیگر در تعیین اولویت اهداف تربیتی، شرایط است. منظور از شرایط، وضعیت سیاسی، اجتماعی و میزان آشفتگی یا آرامش در جامعه است. به تعبیری می‌­توان گفت که توجه به شرایط، اولویت‌­بندی اهداف را مشخص می‌­کند که در میان اهداف میانی و اهداف عملیاتی، کدام یک اولویت دارند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن
قالب وردپرس