تربیت در تشکل

اخلاق تشکیلاتی از منظر امام علی (علیه السلام) (4)؛ شاخصه های اخلاق تشکیلاتی

استاد نظافت

مسئولیت‌ها باید بر اساس توانایی‌ها باشد. لازم نیست همه افراد، همه کار انجام بدهند.

ه) نظم:

نظم در تشکیلات به عنوان کار جمعی، از اهمیت بیشتری برخوردار است .حضرت علی(ع) در بستر شهادت فرمود:«اوصیکم بتقوی الله و نظم امرکم»  [1] انسان باتقوا در زندگی فردی منظم است و وقت خود را هدر نمی‌دهد. مومن حاضر نیست ثانیه های زندگیش هدر برود. حضرت در نامه 59 نهج البلاغه می‌فرمایند: دنیا سرای آزمایش و دنیاپرست ساعتی در آن نمی‌آساید جز آنکه در روز قیامت از آن افسوس می‌خورد.

نکته: اگر انسانها از روی عقلانیت بر مبنای عبودیت برنامه ریزی نکنند و در لحظه‌ها تصمیم بگیرند شیطان و نفس آنها در تصمیم‌گیری مداخله می‌کنند برای کسب موفقیت باید منظم بود و قدر فرصت ها را دانست.

تشکیلات باید منظم باشد و برنامه و هدف روشنی داشته باشد. عناصر کلیدی تشکیلات باید افراد هم هدف و دغدغه‌مند باشند. همراهانی که قرار است تا آخر در کنار شما باشند باید با شما هم هدف باشند.

در تشکیلات منظم وظیفه و تکلیف هر کس مشخص است. هر حضرت علی(ع) در نامه 31 نهج البلاغه خطاب به امام حسن (ع) می فرماید« وَاجْعَلْ لِكُلِّ إِنْسَان مِنْ خَدَمِكَ عَمَلاً تَأْخُذُهُ بِهِ، فَإِنَّهُ أَحْرَی أَلاَّ یتَوَاكَلُوا فِی خِدْمَتِكَ»[2]، کار هر کدام از خدمتکارانت را معین کن که او را در برابر آن کار مسئول بدانی، که تقسیم درست کار سبب می شود کارها را به هم وانگذارند و در خدمت سستی نکنند.

پیام: برای هر کسی مسئولیت قرار بده، نظارت کن، ﻣﺆاخذه کن.

اگر وظایف مشخص نباشد و افراد مسئولیت پذیر نباشند، آن وقت مشخص نخواهد بود چه کسی باید پاسخگو باشد و در مورد نتیجه از چه کسی باید بازخواست کرد.

و) برنامه ریزی

با برنامه حرکت کنید.«ان الذین امنوا و عملوا الصالحات …»[3] ایمان به عمل جهت می‌دهد. اول باید دارای ایمان بود، زیرا ایمان در کارها به انسان طرح و نظم می‌دهد. برنامه ریزی نباید طولانی مدت باشد، به شما ضربه خواهد زد؛ زیرا شرایط زمانی تغییر خواهد کرد و شما نیر ناگزیر به ایجاد تغییر خواهید بود.

  • طرح مشخصی داشته باشید.
  • اهل عمل باشید.
  • از تجربیات دیگران استفاده کنید.
  • پراکنده کار نکنید.
  • در انجام کارها تداوم داشته باشید: کمِ مداوم بهتر است از کار زیادی که انسان را خسته می‌کند.

ز) بصیرت

در تشکیلات اسلامی همه نسبت به طرح بصیرت دارند؛ این‌که هدف چیست؟روش چیست؟و جایگاه کجاست؟ لذا تشکیلات اسلامی در عین انجام فعالیت های خود، مولد نیرو نیز به شمار می‌آید. اگر پرچمی از دست سرداری افتاد فرد دیگر بر می‌دارد، زیرا با هدف و روش کار آشناست. دفاع مقدس این‌گونه بود.

رهبر مخلص تشکیلات به دنبال این نیست که پرچم را فقط خود به دست بگیرد، نگاه او به آینده و روز مباداست. او به گونه‌ای برنامه‌ریزی خواهد کرد که بعد از خود فرد دیگری راه او را ادامه دهد.

نکته: بنیاد دعوت پیامبر بر اساس بصیرت بود.

ح) رابطه ولایی با یکدیگر

مبنای تشکیلات اسلامی نصرت ولی خداست. حتی در تشکیلات سیاسی و اقتصادی، هدف نصرت ولی است. از آنجا که همه یک مولا دارند، باید ولی یکدیگر باشند. رهبر تشکیلات باید رابطه افراد را بر مبنای ولایت (دوستی) تنظیم کند. قرآن می خواهد مومنین با همدیگر رابطه ولایتی داشته باشند. همه افراد یکدیگر را دوست دارند، نه به خاطر خود، بلکه به خاطر مولای خود. دوستی خالص این است که به خاطر خدا و مولا بخواهیم. با این دیدگاه تشکیلات شکست‌ناپذیرخواهدبود، نیروهای تشکیلات خسته نمی‌شوند و با کمترین هزینه‌ها می‌توانند کارهای بزرگ انجام می‌دهند. حضرت علی( ع )فرمود:«من شما را برای خدا می‌خواهم ولی شما من را برای خودتان می‌خواهید.»[4] دیدگاه ولایی کمک می‌کند تا در تشکیلات هیچ کس حتی رهبر گروه نیز بت نباشد، همه چیز برای خداست و همه برای یک مولا هستند.

ط) تقسیم وظایف

مسئولیت‌ها باید بر اساس توانایی‌ها باشد. لازم نیست همه افراد، همه کار انجام بدهند. بر اساس توانایی‌ها مسئولیت بدهید. زندگی خانوادگی هم نمونه‌ای از تشکیلات است که زن و مرد هر کدام با توجه به توانایی‌ها، وظایف خود را انجام می‌دهند. هر کس اگر سر جای خود قرار بگیرد و رابطه ولایی داشته باشد آن وقت تشکل می‌تواند موفق عمل کند.

[1] نهیج البلاغه: نامه 47

[2] تواکل: کار را به دیگری واگذارکردن

[3] بقره: 277

[4] نهج البلاغه، خطبه 136

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

همچنین ببینید

بستن
بستن
قالب وردپرس